Trychologia lekarska – diagnostyka i leczenie wypadania włosów
Dermatologia · Derma Clinic · Zielona Góra
Nadmierne wypadanie włosów, poszerzający się przedziałek czy świąd skóry głowy wymagają ustalenia przyczyny. Konsultacja dermatologiczna i trichoskopia pomagają dobrać leczenie do rozpoznania.
Czym zajmuje się trychologia lekarska?
Trychologia lekarska obejmuje diagnostykę i leczenie chorób włosów oraz skóry owłosionej głowy. W Derma Clinic oceniamy zarówno utratę gęstości włosów, jak i objawy towarzyszące: łuszczenie, rumień, pieczenie czy zmiany zapalne. Przyczyną mogą być różne postacie łysienia, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca lub infekcje. Rozpoznanie pozwala ustalić, czy potrzebne jest leczenie farmakologiczne, dalsza diagnostyka lub terapia wspomagająca.
Jak wygląda badanie trychologiczne?
Wizyta zaczyna się od wywiadu: kiedy pojawił się problem, jak przebiega i czy występuje w rodzinie. Lekarz pyta o choroby, leki, dietę, utratę masy ciała, infekcje, stres, poród i pielęgnację. Następnie ocenia rozmieszczenie przerzedzeń oraz stan skóry głowy; w razie potrzeby wykonuje test delikatnego pociągania włosów.
Trichoskopia to nieinwazyjne, zwykle bezbolesne badanie skóry głowy i włosów w powiększeniu, wykonywane dermatoskopem lub wideodermatoskopem. Lekarz rozdziela pasma i porównuje obrazy z kilku okolic głowy. Standardowe badanie nie wymaga wyrywania włosów ani naruszania skóry. Dokumentacja obrazowa może służyć do porównania wyników podczas kontroli.
Jakie struktury oceniamy?
- Łodygi włosów: grubość i jej zróżnicowanie, kształt, włosy cienkie i zminiaturyzowane, odrastające lub połamane.
- Ujścia mieszków włosowych: ich obecność, puste ujścia, czopy rogowe oraz żółte lub czarne kropki.
- Jednostki mieszkowe: liczbę wychodzących z nich włosów i udział jednostek jednowłosowych.
- Skórę wokół mieszków i między nimi: rumień, łuskę, przebarwienia i cechy bliznowacenia.
- Naczynia krwionośne: ich kształt i rozmieszczenie, pomocne w rozpoznawaniu chorób zapalnych.
Trichoskopia ocenia struktury widoczne na powierzchni i w powierzchownych warstwach skóry — nie pokazuje bezpośrednio całej cebulki ani brodawki włosa położonych głęboko w skórze. Więcej o trichoskopii: DermNet.
W zależności od wywiadu lekarz dobiera badania, np. morfologię, ferrytynę i parametry gospodarki żelazowej oraz TSH. Badania hormonalne lub oznaczenia innych składników zleca się według wskazań. Przy podejrzeniu łysienia bliznowaciejącego może być potrzebna biopsja skóry.
Łysienie androgenowe i telogenowe — różne przyczyny, różne leczenie
Łysienie androgenowe
To stopniowe przerzedzanie związane z miniaturyzacją mieszków: kolejne włosy stają się cieńsze i krótsze. U mężczyzn kluczowa jest genetycznie uwarunkowana wrażliwość na DHT; typowe są zakola i przerzedzenie na szczycie głowy.
U kobiet częściej poszerza się przedziałek i spada gęstość w okolicy centralnej. Stężenia androgenów często pozostają prawidłowe, a mechanizm jest bardziej złożony — używa się też określenia „łysienie typu kobiecego”.
W trichoskopii szukamy zróżnicowanej grubości włosów, miniaturyzacji i większej liczby jednostek jednowłosowych. Leczenie zwykle wymaga długotrwałej kontynuacji.
Łysienie telogenowe
Większa niż zwykle liczba włosów przechodzi w fazę spoczynku, a następnie wypada. Nasilone, rozlane wypadanie często pojawia się 2–4 miesiące po infekcji z gorączką, operacji, porodzie, dużym stresie, gwałtownej redukcji masy ciała lub niedoborach. Przyczyną mogą być również choroby tarczycy i niektóre leki.
Mieszki zachowują zdolność wytwarzania nowych włosów. Po usunięciu przyczyny wypadanie zwykle stopniowo słabnie, a odbudowa gęstości wymaga miesięcy. Trichoskopia może pokazać rozlany odrost, ale nie ma jednego obrazu, który samodzielnie potwierdza rozpoznanie.
Obie postacie mogą współistnieć. Epizod telogenowego wypadania włosów może ujawnić wcześniej mało widoczne przerzedzenie androgenowe. Obraz trichoskopowy różnych typów łysienia.
Leczenie farmakologiczne wypadania włosów
Leki dobiera dermatolog, uwzględniając rozpoznanie, płeć, wiek, choroby współistniejące i plany związane z ciążą.
Minoksydyl miejscowy
Stosowany w łysieniu androgenowym u kobiet i mężczyzn wspomaga wzrost włosów. Wymaga regularności; ocenę efektów planuje się po kilku miesiącach. Początkowo może przejściowo nasilić wypadanie, powodować podrażnienie lub niepożądane owłosienie poza skórą głowy. Utrzymanie efektów zwykle wymaga kontynuacji.
Minoksydyl doustny
U wybranych pacjentów lekarz może rozważyć małe dawki doustne poza wskazaniami rejestracyjnymi (off-label). Konieczna jest ocena przeciwwskazań i monitorowanie, m.in. ciśnienia oraz tętna. Możliwe działania niepożądane obejmują nadmierne owłosienie, obrzęki, kołatanie serca i spadki ciśnienia.
Finasteryd i dutasteryd
Ograniczają powstawanie DHT przez hamowanie 5-alfa-reduktazy. Finasteryd stosuje się w łysieniu androgenowym u mężczyzn; dutasteryd w leczeniu łysienia jest opcją off-label. Wymagają rozmowy o przeciwwskazaniach, możliwych zaburzeniach funkcji seksualnych i zmianach nastroju. Nie są odpowiednie w ciąży.
Leczenie antyandrogenowe u kobiet
W wybranych sytuacjach rozważa się spironolakton, stosowany w tym wskazaniu off-label. Kwalifikacja uwzględnia ciśnienie, czynność nerek, stężenie potasu, interakcje i konieczność zapobiegania ciąży. Plan leczenia zawsze wymaga indywidualnego ustalenia.
Informacje o leczeniu: DermNet — łysienie typu męskiego, łysienie typu kobiecego, American Academy of Dermatology.
Postępowanie w łysieniu telogenowym
Podstawą jest rozpoznanie i usunięcie czynnika wyzwalającego: leczenie choroby podstawowej, wyrównanie potwierdzonych niedoborów i zapewnienie odpowiedniej podaży energii oraz białka. Suplementy dobiera się do potrzeb, a leków podejrzewanych o nasilanie wypadania nie odstawia się samodzielnie. Ostre łysienie telogenowe często ustępuje bez leków pobudzających wzrost. Przy przewlekłym przebiegu lub współistnieniu łysienia androgenowego lekarz może rozszerzyć terapię.
Zabiegi na wypadanie włosów w Derma Clinic
Zabiegi dobieramy po diagnozie, jako uzupełnienie planu leczenia. Ich przydatność i jakość dowodów różnią się w zależności od metody oraz rodzaju łysienia.
Osocze bogatopłytkowe PRP
Preparat pozyskujemy z krwi pacjenta i po przygotowaniu podajemy w skórę głowy. Płytki uwalniają czynniki wzrostu. PRP może wspomagać poprawę gęstości włosów u części pacjentów z łysieniem androgenowym; odpowiedź jest indywidualna, a terapia może wymagać serii i zabiegów podtrzymujących.
Mezoterapia mikroigłowa z dutasterydem
Dostępna w klinice procedura łączy mikronakłuwanie z miejscowym zastosowaniem dutasterydu. Rozważa się ją u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów z łysieniem androgenowym. To zastosowanie off-label, z mniej ugruntowanymi danymi niż standardowa farmakoterapia. Miejscowe podanie nie wyklucza wchłaniania ogólnoustrojowego. Przed zabiegiem omawiamy przeciwwskazania, ryzyko i alternatywy; terapia nie jest odpowiednia w ciąży.
Polinukleotydy Pluryal Hair Densify
Preparat podawany w skórę głowy jest wykorzystywany jako wsparcie jej kondycji i procesów regeneracyjnych. Może uzupełniać indywidualny plan terapii. Dowody dotyczące odrostu włosów są ograniczone; nie należy traktować tego zabiegu jako odpowiednika leczenia hamującego miniaturyzację mieszków.
Po procedurach igłowych mogą wystąpić ból, zaczerwienienie, obrzęk lub drobne siniaki. Dobór metody, liczbę zabiegów i odstępy ustalamy podczas konsultacji. Poznaj zabiegi na skórę głowy dostępne w Derma Clinic.
Kiedy zgłosić się na konsultację?
Gdy zauważasz nasilone wypadanie, poszerzanie przedziałka, zakola lub utrzymujący się świąd. Szybkiej oceny wymagają zwłaszcza ogniska utraty włosów, ból i pieczenie skóry głowy, krosty lub gładkie obszary z zanikiem ujść mieszkowych. Wczesne rozpoznanie ma szczególne znaczenie w chorobach prowadzących do bliznowacenia.
Zacznij od diagnozy
Podczas konsultacji w Derma Clinic w Zielonej Górze ocenimy skórę głowy i włosy oraz ustalimy dalsze postępowanie.